Aanpakken dat tuig

Het is al dagen onrustig in Den Haag en Utrecht. Epicentrum van de ongeregeldheden zijn de wijken Schilderswijk, Kanaleneiland en Overvecht. Bij deze rellen zijn ook jongeren met een migratieachtergrond betrokken. De kritische media* weten het zeker: we moeten dat tuig aanpakken.

En laten we eerlijk zijn, de multiculturele oase van onze Hofstad toont al langer een gebrekkige integratie om over Kanaleneiland niet te spreken. We weten al heel lang dat er in veel buurten in Nederland een probleem is met allochtone jongeren die al drie of vier generaties in Nederland wonen, maar op geen enkele manier onderdeel van de Nederlandse samenleving willen zijn. Tegen dit soort “jongeren” zouden we het leger in moeten zetten, zo stelde een politieke partij. Het wordt nu niet altijd met die woorden gezegd, maar het Marokkanenprobleem is weer terug. We moeten dat oplossen.

Enkele inwoners van één van de wijken tonen ook de drang naar drastische maatregelen. Op Omroep West verscheen kortgeleden een korte video met suggesties van Haagse buurtbewoners. Een inventief voorbeeld van een mogelijk daadkrachtige maatregel: deze “jongeren” of hun ouders een paar maanden geen uitkering te geven, want laat ze het maar “voelen”. Tuig!

Het frustreert.

Voedingsbodem

Wie de wijk in gaat, leert wat er aan de hand is. Iedereen waarmee gesproken is, zegt dat het gros van de relschoppers van de afgelopen dagen van buiten de wijken komt. In Snapchat-groepen wordt besproken om te rellen. Daar doen ook jongens uit de wijk aan mee. Verveling is een reden voor sommigen, maar velen laten zich opjutten door de uitzichtloze situatie.

De jongeren leven van dag tot dag. Als er vandaag een verzetje is, dan ga je ervoor, want je weet niet wat je morgen te wachten staat. Jeugdwerkers constateren dat de cocktail van hitte, verveling en uitzichtloosheid zorgt voor groepsgedrag en dus escalatie. In deze wijken komen veel jongeren uit sociaal-economische zwakkere gezinnen en zijn veel van hen praktisch geschoold. Tegelijkertijd neemt jeugdwerkloosheid rap toe en staat ons een grote economische crisis te wachten. Volgens het CBS zijn door Corona nu al ruim 300.000 banen verdwenen. “Het ontbreekt de afgelopen zes maanden veel jongeren aan structuur, hun leven lijkt stil te staan”, legt een jeugdwerker uit.

Helaas geldt in ons land steeds vaker de regel dat bij ongeregeldheden, bij het minste aanknopingspunt een voor culturele verwijt, gegrepen naar de migratieachtergrond. De “we wisten al dat ze fout waren, maar nu bewijst het zich opnieuw”-mentaliteit.

Het verleden bewijst dat autoriteiten het eerste slachtoffer zijn – in dit geval verstevigd door een bovengemiddelde ervaring met zaken als etnisch profileren. Ook dit ligt niet aan afkomst: het gebeurde in de jaren ’80 ook, toen door voornamelijk witte Nederlanders.

Keihard aanpakken

We kunnen de jongeren uit deze wijken dus niet zomaar verdacht maken van crimineel gedrag. Stel je toch voor: net klaar met een opleiding, begonnen in de schoonmaak of als schilder. Na veel afwijzingen en nog meer sollicitaties, ontneemt Corona je het toekomstperspectief. Anderen laten zich opjutten en doen mee met de vernielingen, jij besluit dat niet te doen. Dat laatste geldt voor de meerderheid.

De voetbalhooligans uit andere steden en de jongeren uit België die massaal zijn toegestroomd om mee te doen aan ‘Project X’, moet je opsporen en vervolgen. Maar over het wedstrijdje ver plassen tussen politici en bestuurders over het “keihard aanpakken” van de jongeren uit de wijk, ben ik sceptisch. De spierballentaal vergroot de vooroordelen en vergooit de oplossing. De oplossing voor de problemen en voor de ontmenselijkende verwijten, als het ‘Marokkanen-‘ of ‘integratieprobleem’.

Terwijl je precies hetzelfde toekomstperspectief hebt verloren als honderden jongeren die van een zwaar geraakt vak hun beroep wilden maken. Een ander oordeel, hetzelfde lot; een oordeel waar maar moeilijk tegen op te boksen valt.

Postcodebeleid

De politiek verdient een zoveelste aanmaning tot verantwoordelijkheid. Ik was gisteren al klaar met de politieke spierballentaal over ‘losgeslagen tuig’ of pleur op-retoriek.

Een makkelijke, en electoraal niet onvoordelige uitweg, die onbestendige en in het nauw gedreven politici graag aangrijpen. Denk aan de opjutterij van Wilders en de ‘schone’ racistische politiek van FVD. Om niet te spreken over het onschuldige proefbalonnetje van Dijkhoff waarin werd voorgesteld om postcodebeleid als leidend aan te nemen voor het harder straffen van specifieke groepen.

De lange termijn

Het continue grijpen naar afkomst als het even fout gaat, moet keihard bestreden worden; ‘het Marokkanenprobleem’ lijkt terug en dát moet worden opgelost. We moeten opjuttende politici blijven tegenspreken, en de instanties moeten de verantwoordelijkheid nemen om de voedingsbodem voor deze ongeregeldheden weg te nemen.

Wie de wet overtreedt, moet gestraft worden. Maar op lokaal niveau zouden politici en beleidsmakers moeten werken aan de lange termijn. We moeten sociale aanpakken opstellen over hoe (de meer praktisch opgeleide, sociaal-economisch zwakkere) jonge Nederlander perspectief te blijven bieden op een toekomst. Daar scheelt het aan, want deze kant van het Corona-besmettingsgevaar overzien we niet.

* Ironie